CBAM'de kesin dönem başladı: 2026 ithalatı artık mali yükümlülük doğuruyor

Ne oldu

AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), Ekim 2023'te başlayan ve yalnızca raporlamaya dayanan geçiş döneminin ardından 1 Ocak 2026'da kesin döneme geçti. Avrupa Komisyonu'na göre kesin rejim 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanıyor.

Kesin dönemin temel unsurları:

• Yetkili beyan sahibi: Yılda 50 tonluk kütle eşiğini aşan miktarda CBAM ürünü ithal eden AB'li ithalatçılar (veya dolaylı gümrük temsilcileri) yetkili CBAM beyan sahibi statüsü almak zorunda. Eşik, Ekim 2025'te yayımlanan sadeleştirme tüzüğüyle getirildi.
• Yıllık beyan ve teslim: İthalatçılar her yıl gömülü emisyonları beyan edip karşılığı kadar CBAM sertifikası teslim ediyor. 2026 ithalatı için ilk beyan ve teslim 30 Eylül 2027'ye kadar yapılacak; sertifika satışı 1 Şubat 2027'de başlayabilecek.
• Sertifika fiyatı: AB ETS açık artırma fiyatına bağlı; 2026 için çeyreklik ortalama, 2027'den itibaren haftalık ortalama kullanılıyor.
• Varsayılan değerler ve kıyaslar: Kesin dönem varsayılan değerleri 2025/2621 sayılı Uygulama Tüzüğü ile, ücretsiz tahsisat düzeltmesine ilişkin kıyas değerleri 2025/2620 sayılı Uygulama Tüzüğü ile belirlendi. Varsayılan değerlerdeki hatalar Temmuz 2026'da 2026/1740 sayılı Uygulama Tüzüğü ile düzeltildi.
• Doğrulama: Doğrulama ilkeleri ve doğrulayıcı akreditasyonu ayrı uygulama ve yetki devri tüzükleriyle düzenlendi.

CBAM'deki mali yükümlülük, AB ETS'deki ücretsiz tahsisatın 2034'e kadar kademeli olarak azaltılmasıyla paralel biçimde artacak.

Kimi etkiliyor

AB'ye demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik ihraç eden Türk şirketleri. Yükümlülük AB'deki ithalatçıda olsa da maliyeti belirleyen gömülü emisyon verisi Türk üreticiden geliyor. Gerçek ve doğrulanmış veri sağlayamayan tedarikçiler için ithalatçı Komisyonun yayımladığı varsayılan değerleri kullanmak zorunda kalıyor; bu değerler tesisin gerçek performansını yansıtmadığı için verimli üreticiler aleyhine sonuç doğurabiliyor. Dolayısıyla doğrulanmış emisyon verisi, fiyat müzakerelerinde doğrudan rekabet unsuru haline geldi.

Şirketler ne yapmalı

• 2026'da AB'ye sevk edilen her ürün için tesis ve ürün bazında gömülü emisyonu hesaplayın ve alıcınızla paylaşın.
• CBAM yöntemine göre akredite bir doğrulayıcıyla 2026 verisinin doğrulamasını planlayın.
• Varsayılan değer ile gerçek değer arasındaki farkı hesaplayıp ticari müzakerede kullanın.
• Türkiye'de ETS kapsamındaysanız iki sistemin veri setlerini tek altyapıda tutun.

Alalëa, gömülü emisyon hesabı, doğrulamaya hazırlık ve alıcı iletişimi için destek veriyor: CBAM hazırlığı.