Ne oldu
Avrupa Komisyonu, 5 Kasım 2026'da kabul ettiği (AB) 2026/2498 sayılı Uygulama Tüzüğü'nü 16 Kasım 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde yayımladı. Tüzük, AB dışındaki bir ülkede fiilen ödenen karbon fiyatının CBAM kapsamında teslim edilecek sertifika sayısından nasıl düşüleceğini belirliyor. Yayımdan sonraki üçüncü gün yürürlüğe giriyor, 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanıyor ve en geç 2027'de gözden geçirilecek.
Tüzüğün başlıca kuralları:
- Uygun mekanizmalar: Emisyon ticaret sistemleri ile karbon vergisi, harcı ya da ücreti. Ek II'deki örnek listede "Türkiye Emission Trading System" yer alıyor; temel muafiyet türü ücretsiz tahsisat olarak gösteriliyor. Liste sınırlayıcı değil.
- Muafiyetlerin düşülmesi: Ücretsiz tahsisat, indirimli oran ve iadeler gibi karbon fiyatını azaltan unsurlar hesaptan çıkarılıyor.
- Operatör karbon fiyatı raporu: Tesis operatörü, Komisyon şablonuyla İngilizce bir rapor hazırlıyor; rapor akredite bağımsız bir kişi tarafından onaylanıyor. Komisyon'a göre 2026 ve 2027'de akredite CBAM doğrulayıcıları ek akreditasyon olmadan bu onayı verebilecek; 2028'den itibaren AB ulusal akreditasyon kuruluşundan özel akreditasyon gerekecek.
- Uluslararası krediler: Paris Anlaşması Madde 6 kapsamındaki krediler, mekanizma kapsamındaki emisyonların en fazla yüzde 10'u için hesaba katılabiliyor.
- Varsayılan karbon fiyatları: Komisyon, ulusal karbon fiyatlandırması olan ülkeler için varsayılan fiyatları ve yöntemi CBAM Kayıt Sistemi'nde yayımlayacak. Gömülü emisyonları varsayılan değerlerle hesaplanan mallarda mahsup yalnız varsayılan karbon fiyatıyla yapılabiliyor.
İlk CBAM beyanlarının son günü 30 Eylül 2027. Komisyon, rehber ve şablonları önümüzdeki aylarda yayımlayacağını açıkladı.
Kimi etkiliyor
AB'ye CBAM kapsamındaki ürünleri ihraç eden ve TR ETS'ye tabi Türk üreticiler ile bu ürünleri ithal eden AB'li beyan sahipleri. Kısa süre önce yayımlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı, TR ETS'de ödenen bedelin CBAM'den mahsubunu hedef olarak koymuştu; bu tüzük AB tarafındaki kuralları belirliyor. TR ETS pilot döneminde 2026 yılı için yalnız raporlama yükümlülüğü, 2027 için fiyat mekanizması öngörüldüğünden (pilot dönem haberi), mahsubun pratik önemi 2027'den itibaren artacak. Ücretsiz tahsisatın düşülmesi, mahsup edilebilecek tutarı ayrıca sınırlıyor.
Şirketler ne yapmalı
- TR ETS'deki ödeme, tahsisat ve doğrulama kayıtlarınızı tesis ve ürün bazında, CBAM gömülü emisyon verisiyle eşleşecek biçimde tutun.
- AB'li müşterilerinizle, karbon fiyatı raporunu kimin hazırlayacağını ve hangi doğrulayıcının onaylayacağını şimdiden konuşun.
- Varsayılan değer kullanıyorsanız, gerçek emisyon verisine geçişin mahsup açısından da avantaj sağlayıp sağlamadığını değerlendirin.
Alalëa, CBAM verisi ve TR ETS uyumunda destek veriyor: CBAM hazırlığı.
Kaynaklar
İlgili gelişmeler
- 10 Kasım 2026Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2026-2030 yayımlandı: ulusal SKDM 2027 gündeminde
- 21 Ekim 2026TR ETS piyasasının işletim kuralları yayımlandı: EPİAŞ piyasa işletmecisi
- 14 Ekim 2026TR ETS: İzleme Metodolojisi Planı teslim süresi 27 Ocak 2027'ye uzatıldı
- 1 Ekim 2026TR ETS pilot dönem usul ve esasları yayımlandı: FSR takvimi netleşti