Ne oldu
Güncellenen Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030), 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan, 2021'deki ilk planın yerini alıyor ve 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylemden oluşuyor. Planın ilk başlığı olan karbon fiyatlandırma politikaları 4 hedef altında 13 eylem içeriyor. Öne çıkanlar:
- TR ETS: Sistemin sektörel rekabetçilik ve maliyet etkilerine yönelik çalışma (2026-2028), karbon kaçağı riski yüksek sektörlerin belirlenmesi için yöntem ve sektör listesi (2027-2030), doğrulayıcı akreditasyon kapasitesinin planlanması ve TR ETS ile CBAM doğrulama kriterlerinin uyumlaştırılması (2026-2030).
- AB CBAM: Varsayılan emisyon değerlerinin gerçek değerlere yakınsanması ve yeterli sayıda akredite doğrulayıcıya erişim çalışmaları (2026-2028); lisanssız yenilenebilir enerji yatırımlarının dolaylı emisyon hesabında dikkate alınması ve YEK-G belgelerinin CBAM kapsamında Scope 2 hesabında kullanılabilmesi için AB nezdinde girişimler (2026-2028).
- Ulusal SKDM: TR ETS ile uyumlu bir ulusal sınırda karbon düzenleme mekanizması için etki değerlendirmesi ve mevzuat altyapısı (2027); AB'deki CBAM kayıt sistemine benzer bir mekanizma ve CBAM kapsamına alınabilecek ürün gruplarının belirlenmesi (2027-2028).
- Gönüllü karbon piyasaları: Hukuki, teknik ve operasyonel altyapının kurulması ve farklı denkleştirme oranlarının TR ETS'ye etkilerinin incelenmesi (2027).
Plan ayrıca TR ETS kapsamında ödenecek karbon bedelinin AB'ye ihracatta CBAM mali yükümlülüğünden mahsup edilmesinin hedeflendiğini belirtiyor. Plana göre CBAM kapsamındaki ürünlerde AB, Türkiye'nin ihracatının yüzde 47'sini alıyor.
Kimi etkiliyor
Plan doğrudan şirketlere yükümlülük getirmiyor; kamu kurumlarına görev ve takvim veriyor. Ancak AB'ye demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre ihraç eden, TR ETS pilot dönemine giren ya da yurt dışından karbon yoğun ürün ithal eden şirketleri yakından ilgilendiriyor. Ulusal SKDM hayata geçerse ithalatçılar için de yeni bir raporlama ve maliyet başlığı doğabilir. YEK-G ile ilgili girişimler sonuç verirse elektrik emisyonunun CBAM hesabına yansıması değişebilir.
Şirketler ne yapmalı
- CBAM kapsamındaki ürünleriniz için gerçek emisyon verisi ve doğrulama hazırlığını sürdürün; varsayılan değerlere bağımlılı ğı azaltın.
- TR ETS ve CBAM için tek bir izleme ve doğrulama altyapısı kurmayı planlayın; plan iki sistemin doğrulama kriterlerini uyumlaştırmayı hedefliyor.
- İthalatınızda karbon yoğun girdiler varsa, 2027'de beklenen ulusal SKDM etki çalışmasını izleyin ve tedarikçi emisyon verisini şimdiden toplamaya başlayın.
- YEK-G ve lisanssız yenilenebilir enerji kullanıyorsanız belgelerinizi düzenli arşivleyin.
Alalëa, CBAM ve TR ETS hazırlığında destek veriyor: CBAM hazırlığı.
Kaynaklar
- [1]T.C. Resmî Gazete: Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030) ile İlgili 2026/12 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (10 Kasım 2026, Sayı 33426)
- [2]T.C. Ticaret Bakanlığı: Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030) yayımlandı
- [3]T.C. Ticaret Bakanlığı: Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030), tam metin (PDF)
İlgili gelişmeler
- 16 Kasım 2026CBAM: yurt dışında ödenen karbon fiyatının mahsubu netleşti, TR ETS listede
- 12 Kasım 2026COP31'de Antalya Bildirisi: Türkiye dahil 14 ülke karbon kredisi piyasalarını destekledi
- 21 Ekim 2026TR ETS piyasasının işletim kuralları yayımlandı: EPİAŞ piyasa işletmecisi
- 14 Ekim 2026TR ETS: İzleme Metodolojisi Planı teslim süresi 27 Ocak 2027'ye uzatıldı