TR ETS pilot dönemi: beş sektör, 2026 yalnız raporlama, 2027'de fiyat

Ne oldu

İklim Değişikliği Başkanlığı, 3 Eylül 2026'da Karbon Piyasası Kurulunun TR ETS pilot uygulama dönemine ilişkin kararlarını (KPK/2026/1) duyurdu. Kararlar, 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren TR ETS Yönetmeliği ile İklim Kanunu'nun geçici 1. maddesine dayanıyor.

Duyurulan kararlar:

• Süre: Pilot dönem 2026 ve 2027 yıllarının emisyonlarını kapsıyor.
• Kapsam: Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki kategori B ve C tesisler.
• 2026 sistem yılı: Yalnızca raporlama yükümlülüğü var; tamamlayıcı tahsisat fiyatı uygulamasına ilişkin bir yöntem geliştirilecek.
• 2027 sistem yılı: Fiyat mekanizması devreye giriyor.
• Ücretsiz tahsisat: Tüm sektörlerde kıyas yöntemiyle yüzde 100.
• Kıyas değeri: Elektrik dışındaki sektörlerde sektördeki tüm tesislerin ağırlıklı genel ortalaması; elektrik sektöründe her santralin son beş yıllık ağırlıklı ortalama emisyon yoğunluğu esas alınıyor.
• Hariç tutulanlar: Ana faaliyeti bu beş sektör dışında olan tesisler, elektrik üretseler bile kapsam dışında. Doğalgaz ve ham petrol boru hatlarındaki basınç düşürme, kompresör birimleri ve istasyonlar pilot dönem boyunca kapsam dışında.

Başkanlık, ayrıntılı usul ve esasları 1 Ekim 2026'da yayımladı (usul ve esaslar haberi).

Kimi etkiliyor

Pilot dönemdeki sektörler, AB'nin CBAM kapsamındaki ürün gruplarıyla büyük ölçüde örtüşüyor. Bu sektörlerde AB'ye ihracat yapan Türk üreticiler, bir yandan CBAM için ürün bazında gömülü emisyon verisi sağlarken bir yandan da yurt içinde tesis bazında ETS yükümlülüğüne giriyor. Ücretsiz tahsisatın yüzde 100 olması, sektör ortalamasından daha verimli tesislerin fazla, daha verimsiz tesislerin ise açık vermesi anlamına geliyor; çünkü tahsisat kıyas değerine göre hesaplanıyor.

Şirketler ne yapmalı

• Tesisinizin emisyon yoğunluğunu sektör ağırlıklı ortalamasıyla karşılaştırın; açık ya da fazla senaryonuzu 2027 için şimdiden hesaplayın.
• Elektrik santralleri için son beş yılın üretim ve emisyon verilerini doğrulanabilir biçimde arşivleyin.
• 2026 bir deneme yılı gibi görünse de raporlama kalitesinin 2027 tahsisatına doğrudan etkisi olacağını unutmayın.
• Satın alma ve fiyatlama süreçlerine karbon maliyetini dahil etmek için iç karbon fiyatı belirleyin.

Alalëa, kıyas karşılaştırması ve tahsisat dengesi analizi için destek veriyor: ETS hazırlığı.